Kolektywizm

Z Anarchopedia

Kolektywizm - w jednym znaczeniu jest to przekonanie, że środki produkcji powinny należeć do grup, zamiast do jednostek (anarchokolektywizm). Pierwszym rzecznikiem kolektywizmu w w takim sensie był czołowy XIX-wieczny ideolog anarchizmu Michał Bakunin, który używał tego słowa jako synonimu terminu anarchizm i przeciwstawiał je komunizmowi. Wizję przyszłego społeczeństwa wolnych jednostek upatrywał w możliwościach życia kolektywnego i bezpaństwowego. Postulował całkowite odrzucenie własności prywatnej i zastąpienie jej własnością kolektywną, zorganizowaną w formie wolnych zrzeszeń jednostek, w równym stopniu korzystających z wykonanych dóbr materialnych.

W drugim znaczeniu jest to pogląd głoszący prymat dobra zbiorowości nad interesami i potrzebami indywidualnymi. Kolektywizm w takim znaczeniu został przejęty przez systemy totalitarne, które głosiły m.in. nadrzędność interesów państwa i narodu nad interesem jednostkowym. O ile jednak faszyzm akceptował całkowicie własność prywatną, o tyle komunizm odrzucał ją, uznając, że podstawą funkcjonowania państwa jest państwowa własność środków produkcji, społeczne wytwarzanie i korzystanie z wytworzonych dóbr.

Kolektywizm w modelu radzieckim nie był rzeczywistym kolektywizmem, ponieważ dane "kołchozy":

• nie były kontrowane przez ogół, na zasadach niehierarchicznych
• nie nastąpiło w nich uspołecznienie środków produkcji
• nie nastąpiło dzielenie się wspólnymi owocami pracy (tj. każdy pracował za pensję)

Zamiast tego:

• kołchozy były podporządkowane władzy centralnej,
• były hierarchiczne
• były zbiurokratyzowane do granic absurdu
• całość owoców pracy szła na rzecz władzy a nie danego ogółu, co powodowało że rolnicy/robotnicy nie kwapili się do pracy