Max Nettlau
Z Anarchopedia
Nettlau urodził się w 1865 r. w miejscowości Neuwaldegg, leżącej w Lesie Wiedeńskim niedaleko stolicy Austrii. Studiował filologię i języki celtyckie na Uniwersytecie Lipskim, gdzie 1887 obronił pracę doktorską "Beiträge zur cymrischen Grammatik" (niem. Przyczynek do gramatyki cymbryjskiego).
Po śmierci ojca odziedziczył pewną sumę pieniędzy, która pozwoliła mu poświęcić się wyłącznie studiom nad dziejami anarchizmu. Mieszkał w Wiedniu, jednak co roku wiele miesięcy spędzał w Londynie i Paryżu; dużo podróżował zbierając materiały i publikacje do swych studiów.
W latach 1885-1890 był członkiem brytyjskiej Socialist League, potem udzielał się w grupie Pochodnia i Wolność, mimo tego zawsze podkreślał, że nigdy nie angażował się działalność praktyczną, swoją aktywność skupiał na studiowaniu ruchu a nie braniu w nim udziału.
Podobnie jak jego przyjaciel Fernando Tarrida del Marmol, był zwolennikiem anarchizmu bezprzymiotnikowego i przez całe życie określał się wyłącznie jako anarchista. Anarchizm nigdy nie był dla niego systemem dogmatycznym i zamkniętym, którego ewolucja jest skończona. W swoich wypowiedziach postulował współistnienie i eksperymentowanie wszystkich znanych koncepcji wolnościowych.
Swoje pierwsze artykuły opublikował w piśmie Johanna Mosta "Freiheit". W 1897 r. ukazała się w Brukseli 294-stronnicowa Bibliographie de l'Anarchie z przedmową Élisée Reclus.
W latach 1896-1900 samizdatem samego Nettlaua ukazało się 50 egzemplarzy jego opus magnum, Michael Bakunin, Eine Biographie. Trzytomowa biografia o łącznej obiętości 1281 stron, która do dziś nie doczekała się prawdziwego wydania. W latach 1903-05 powstały dodatkowo kolejne 4 tomy, kompendium ówczesnej wiedzy o Bakuninie.
Po I wojnie światowej w wyniku dewaluacji utracił cały majątek. Żyjąc w ubóstwie osiadł na stałe w Wiedniu. W okresie tym powstały jego najsłynniejsze dzieła.
Biografia Malatesty (Vita e pensieri di Errico Malatesta]) ukazała się w 1922. W latach 1924-1927 poprawek i uzupełnień doczekała się Bibliographie de l'Anarchie. W 1925 r. w Buenos Aires ukazała się po hiszpańsku Miguel Bakunin, la Internacional, la Alianza en Espańa, w 1928 po włosku Bakunin e l'Internazionale in Italia dal 1864 al 1872 oraz po niemiecku Elisee Reclus. Anarchist und Gelehrter, 1830-1905. Nettlau napisał także kilka mniejszych biografii: Ernesta Coeurderoya, Fernanda Pelloutiera, Saverio Merlino i innych działaczy.
Największym jego dziełem jest licząca łącznie ponad 3000 stron, nigdy nie wydana w całości Histoire de l'Anarchie. Drukiem ukazały się jedynie jej fragmenty oraz skrótowe wersje (hiszp. La Anarquia atraves de los tiempos, ang. Short History of Anarchism). Pozostałą część uznaje się za zaginioną.
Rękopis składa się z 7 części, wydane zostały 3 pierwsze: Prehistoria anarchii, Anarchizm od Proudhona do Kropotkina, rozwój historyczny 1849-1880 (ukazał się 1927), Anarchiści i socjalrewolucjoniści, rozwój historyczny w latach 1880-1886 (wydany 1931). W 1933 skończona została część czwarta, jednak naziści uniemożliwili jej wydanie niemieckiej grupie Der Syndycalist. Nigdy nie ukazały się, choć zostały ukończone, pozostałe tomy (5-7).
W Barcelonie w lipcu 1936 był świadkiem rewolucji hiszpańskiej, która wywarła na nim wielkie wrażenie. Po powrocie do Wiednia starał się mobilizować wolnościowców z całego świata do pomocy walczącej Hiszpanii. Upadek rewolucji, a potem republiki były - jak sam stwierdził - najbardziej gorzkimi chwilami jego życia.
Po Anschlusie Austrii przez Hitlera przeniósł się do Holandii, gdzie żył ze środków uzyskanych ze sprzedaży swego archiwum 1935 Międzynarodowemu Instytutowi Studiów Społecznych w Amsterdamie (ISSH). Zmarł w 1944 r., pracując do ostatnich chwil.
[edytuj] Książki
- Bibliographie de l'Anarchie (1897),
- Michael Bakunin. Eine Biographie (1896-1900),
- Vita e pensieri di Errico Malatesta (1922),
- Miguel Bakunin, la Internacional, la Alianza en Espańa (1925),
- Bakunin e l'Internazionale in Italia dal 1864 al 1872 (1928),
- Elisee Reclus. Anarchist und Gelehrter, 1830-1905 (1928),
- Histoire de l'Anarchie (1927-1931, częściowo),
- nieopublikowane wspomnienia i inne
