Rewolucja w Hiszpanii
Z Anarchopedia
Spis treści |
[edytuj] Rewolucja społeczna
Rewolucja społeczna, jaka wybuchła w odpowiedzi na faszystowski przewrót 18 lipca 1936 roku, to największy odnotowany dotąd eksperyment anarchizmu. Oto ostatni masowy syndykalistyczny związek zawodowy, CNT, nie tylko powstrzymał faszystowską rebelię, ale przyczynił się też do powszechnego zajmowania ziemi i fabryk. Ponad siedem milionów ludzi, wliczając w to około dwu milionów członków CNT, wdrożyło samorządność w życie w najtrudniejszych okolicznościach, i nawet polepszyło swoje warunki pracy, jak też i wydajność.
W burzliwych dniach po 19 lipca, władza i inicjatywa naprawdę spoczywały w rękach szeregowych członków CNT i FAI. To właśnie zwyczajni ludzie, bez wątpienia pod wpływem Faistas (członków FAI) i bojowników CNT, byli tymi, którzy po pokonaniu faszystowskiej rebelii uruchomili na nowo produkcję, podział dóbr i ich konsumpcję (oczywiście według bardziej egalitarnych zasad), a także organizowali milicje i zgłaszali się do nich na ochotnika (dziesiątkami tysięcy). Milicje te miały zostać wysłane w celu oswobodzenia tych części Hiszpanii, które znajdowały się pod rządami Franco. Wszystkimi możliwymi sposobami klasy pracujące Hiszpanii tworzyły za pomocą swoich własnych działań nowy świat, oparty na ich własnych ideach sprawiedliwości społecznej i wolności -- ideach inspirowanych oczywiście przez anarchizm i anarchosyndykalizm.
Naoczne świadectwo George'a Orwella dotyczące rewolucyjnej Barcelony pod koniec grudnia 1936 roku przedstawia wyrazisty obraz społecznej transformacji, jaka się rozpoczęła:
"Anarchiści mieli wciąż faktyczną kontrolę nad Katalonią, a rewolucja znajdowała się jeszcze w pełnym rozpędzie. Każdemu, kto był tutaj od początku, prawdopodobnie zdawało się już w grudniu czy styczniu, że rewolucyjny okres zmierza ku końcowi; ale gdy ktoś przybył prosto z Anglii, to dla niego wygląd Barcelony był nieco wstrząsający i przytłaczający. Po raz pierwszy w życiu znalazłem się w mieście, gdzie klasa robotnicza znajdowała się u steru. Praktycznie każdy budynek, niezależnie od rozmiarów, został przejęty przez robotników i przyozdobiony czerwonymi flagami lub czerwono-czarną flagą anarchistów; na każdej ścianie został namazany sierp i młot oraz inicjały rewolucyjnych stronnictw; niemal w każdym kościele pozostawiono tylko gołe ściany, a obrazy spalono. Tu i ówdzie kościoły były systematycznie demolowane przez bandy robotników. Każdy sklep i kawiarnia posiadały napis, mówiący, że zostały skolektywizowane; nawet miejsca pracy pucybutów zostały skolektywizowane, a ich skrzynki pomalowane na czerwono-czarno. Kelnerzy i nadzorcy sklepowi patrzyli ci prosto w twarz i traktowali cię jak równego sobie. Służalcze, a nawet grzecznościowe formy zwracania się do rozmówców na jakiś czas zanikły. Nikt nie mówił 'Sentilde' ani 'Don', ani nawet 'Usted'; każdy zwracał się do każdego 'towarzyszu' albo 'ty', i mówił 'Salud!' zamiast 'Buenos dias'. . . Przede wszystkim, istniała wiara w rewolucję i przyszłość, uczucie nagłego wyłonienia się ery równości i wolności. Ludzkie istoty próbowały się zachowywać jak ludzkie istoty, a nie jak trybiki w kapitalistycznej maszynie" [W hołdzie Katalonii]. Pełne rozmiary tej historycznej rewolucji nie mogą tu zostać przedstawione. Wszystko, co można zrobić w tym miejscu, to uwypuklić kilka szczególnie interesujących punktów w nadziei, że dadzą one trochę rozeznania o wadze tych wydarzeń i zachęcą ludzi do odszukiwania dokładniejszych informacji na ten temat.
Cały przemysł w Katalonii został poddany albo władzy samorządu pracowniczego, albo kontroli pracowniczej (to znaczy - robotnicy w pierwszym przypadku zupełnie przejęli całokształt zarządzania, zaś w drugim sprawowali kontrolę nad starym kierownictwem). W niektórych przypadkach cała gospodarka danego miasta czy regionu została przekształcona w federację kolektywów. Federację Kolei (która została powołana, aby zarządzać liniami kolejowymi w Katalonii, Aragonii i Walencji) można podać jako typowy przykład. Podstawą federacji były lokalne zgromadzenia:
"Wszyscy pracownicy w każdej okolicy będą spotykać się dwa razy w tygodniu, ażeby badać wszystko to, co odnosi się do pracy, jaka ma zostać wykonana... Powszechne zgromadzenie lokalne mianowało komisję w celu kierowania ogółem działalności na każdej stacji i należących do niej torach. Podczas [tych] spotkań decyzje (dirección) tej komisji, której członkowie będą kontynuowali pracę [na swoich dotychczasowych stanowiskach], będą poddawane przyjęciu bądź odrzuceniu przez pracowników, po złożeniu raportów i udzieleniu odpowiedzi na pytania" Delegaci do komisji mogli zostać usunięci przez zgromadzenie w każdej chwili, a najwyższym organem koordynującym Federacji Kolei był "Komitet Rewolucyjny", którego członkowie byli wybierani przez zgromadzenia związkowe na różnych odcinkach. Kontrola nad liniami kolejowymi, według Gastona Levala "nie funkcjonowała odgórnie w dół, jak to ma miejsce w państwowym i scentralizowanym systemie. Komitet Rewolucyjny nie miał takich uprawnień. . . Członkowie. . . komitetu byli zadowoleni z nadzorowania działalności ogółu i koordynowania tych spośród rozmaitych linii, które składały się na sieć" [Gaston Leval, Kolektywy podczas rewolucji hiszpańskiej].
Na wsi dziesiątki tysięcy chłopów i sezonowych robotników rolnych tworzyły dobrowolne, samorządne kolektywy. Jakość życia poprawiła się, gdyż Cupertino pozwolił na wprowadzenie opieki zdrowotnej, oświaty, maszyn rolniczych i inwestycji w infrastrukturę społeczną. Wraz ze wzrostem produkcji kolektywy rozszerzały wolność. Pewien członek ujął to tak: "to było cudowne. . . życie w kolektywie, wolnym społeczeństwie, gdzie każdy mógł mówić, to co myślał, gdzie, jeżeli czuł się niezadowolony z wiejskiego komitetu, mógł to wypowiadać głośno. Komitet nie podejmował żadnych większych decyzji bez zebrania całej wsi razem na powszechne zgromadzenie. Wszystko to było cudowne" [Ronald Fraser, Krew Hiszpanii].
Trzeba podkreślić, że te sekcje to tylko streszczenia szerokiego ruchu społecznego, a więcej informacji można zebrać, czytając takie prace, jak Kolektywy podczas rewolucji hiszpańskiej Gastona Levala, Anarchistyczne kolektywy Sama Dolgoffa, CNT w Rewolucji Hiszpańskiej Jose Peiratsa i mnóstwo innych anarchistycznych opracowań o tej rewolucji.
W dziedzinie społecznej anarchistyczne organizacje tworzyły świeckie szkoły, wolnościową służbę zdrowia, ośrodki społeczne itp. Mujeres Libres (wolne kobiety) zwalczały tradycyjną rolę kobiet w hiszpańskim społeczeństwie, doprowadzając do emancypacji tysięcy kobiet, zarówno w samym ruchu anarchistycznym, jak też i poza nim (patrz Wolne Kobiety Hiszpanii Marthy A. Ackelsberg w celu zdobycia więcej wiadomości o tej niezwykle ważnej organizacji). Ta działalność na polu społecznym była tylko rozwijaniem dzieła rozpoczętego na długo przed wybuchem wojny; na przykład związki często zakładały świeckie szkoły, ośrodki robotnicze itd.
Dobrowolne milicje, które wyruszyły, aby oswobodzić resztę Hiszpanii spod władzy Franco, były organizowane według zasad anarchistycznych i składały się zarówno z mężczyzn, jak i kobiet. Nie było tam starszeństwa, salutowania ani klasy oficerskiej. Wszyscy byli równi. Wyjaśnia to George Orwell, członek milicji.
"Istotnym celem systemu [milicji] była równość społeczna między oficerami a zwykłymi ludźmi. Każdy, od generała do szeregowca, otrzymywał taki sam żołd, jadł te same potrawy, nosił takie same ubrania i przebywał w warunkach całkowitej równości. Jeśli chciałeś poklepać po plecach generała dowodzącego dywizją i poprosić go o papierosa, to mogłeś tak postąpić, i nikt nie widział w tym nic szczególnego. Przynajmniej w teorii każda z milicji była demokracją, a nie hierarchią. To zrozumiałe, że rozkazy musiały być wykonywane, ale rozumiano także, że gdy ktoś wydał rozkaz, to jak towarzysz towarzyszowi, a nie wyższy niższemu. Byli tam oficerowie i podoficerowie, ale nie było rang wojskowych w normalnym znaczeniu; żadnych tytułów, żadnych odznaczeń, żadnego stukania obcasami i salutowania. Próbowano w obrębie milicji stworzyć tymczasowy model funkcjonowania społeczeństwa bezklasowego. Oczywiście nie było doskonałej równości, lecz najbliższy jej stan, jaki kiedykolwiek widziałem czy jaki chociażby byłby dla mnie do pomyślenia w czasie wojny. . . " [Op. Cit.]. Jednakże ruch anarchistyczny w Hiszpanii, tak jak i gdzie indziej, został rozbity z jednej strony przez stalinizm (partię komunistyczną), a z drugiej przez kapitalizm (Franco). Niestety, anarchiści postawili jedność antyfaszystowską ponad rewolucją, pomagając w ten sposób swym wrogom pokonać zarówno siebie samych, jak i rewolucję. To, czy byli zmuszeni przez zewnętrzne warunki do zajęcia takiego stanowiska, czy też mogli tego uniknąć, pozostaje wciąż sprawą dyskusyjną.
Relacja Orwella o jego przeżyciach w milicji wskazuje, dlaczego rewolucja hiszpańska jest tak ważna dla anarchistów:
"W mniej lub bardziej przypadkowy sposób wpadłem do jedynej zachodnioeuropejskiej społeczności jakichkolwiek rozmiarów, gdzie świadomość polityczna i niewiara w kapitalizm były czymś bardziej normalnym niż ich przeciwieństwa. Tutaj, w Aragonii, człowiek znajdował się między dziesiątkami tysięcy innych, głównie, chociaż nie wyłącznie, wywodzących się z klas pracujących. Wszyscy żyli na tym samym poziomie i zadawali się ze sobą jako równi z równymi. W teorii była to doskonała równość, ale nawet w praktyce niedaleko jej było do tego. W moim poczuciu byłoby prawdziwe powiedzenie, że doznawało się przedsmaku socjalizmu, przez co rozumiem, że dominująca atmosfera umysłowa była atmosferą socjalizmu. Wiele spośród normalnych motywów cywilizowanego życia -- snobizm, ciułanie pieniędzy, strach przed szefem itp. -- po prostu przestało istnieć. Zwyczajny podział społeczeństwa na klasy zanikł do takiego stopnia, jaki chyba wydaje się nie do pomyślenia w skażonym pieniądzem powietrzu Anglii; nie było tutaj nikogo prócz chłopów i nas samych, i nikt nie posiadał nikogo innego jako jego pan. . . Było się w społeczności, gdzie nadzieja była czymś normalniejszym niż apatia i cynizm, gdzie za słowem 'towarzysz' kryło się braterstwo, a nie - jak w większości krajów - oszustwo. Oddychało się powietrzem równości. Jestem doskonale świadomy tego, że teraz jest moda na zaprzeczanie temu, że socjalizm ma cokolwiek wspólnego z równością. W każdym kraju na świecie olbrzymie plemię partyjnych najemników i gładkich profesorków daje świadectwo, że socjalizm nie znaczy nic więcej, jak tylko planowy państwowy kapitalizm, w którym bodźce do zachłanności pozostają nietknięte. Ale na szczęście istnieje także całkowicie odmienna wizja socjalizmu. Rzeczą, która przyciąga zwykłych ludzi do socjalizmu i sprawia, że godzą się na ryzykowanie dla niego własnej skóry, jego 'mistyką', jest idea równości; dla ogromnej większości ludzi socjalizm oznacza społeczeństwo bezklasowe, albo nie znaczy w ogóle niczego. . . W tej społeczności, gdzie nikt nie szukał zysku, gdzie brakowało wszystkiego, ale nie było lizania niczyich stóp, dostawało się, być może, niedojrzałą zapowiedź tego, jak początkowe stadia socjalizmu mogłyby wyglądać. I, mimo wszystko, zamiast pozbawiać mnie złudzeń, zapowiedź ta mocno mnie pociąga. . ."
[edytuj] Gospodarka
Od razu po wybuchu rebelii, w Katalonii zaczęły powstawać milicje ludowe, złożone z anarchistów, socjalistów, komunistów... W objętej ruchami rewolucyjnymi republikańskiej części Hiszpanii, na większości terenów pozbyto się władzy. Na ich miejscu powstały komitety rewolucyjne , rady, gminy, samorządy, komuny zdominowane przez anarchistów i socjalistów. Większość fabryk przeszła w ręce robotników, kolektywizowano wsie. Kolektywy zaczęły budować własne zaplecza: nowe szkoły, gazety. Otwarto I udostępniono publicznie muzea i biblioteki. Rozpoczęto produkcję żywności, organizowano teatry. Odbywały się comiesięczne spotkania, na których w obecności wszystkich podejmowano decyzje dotyczące kolektywów. W wielu regionach wycofano pieniądze , a zwiększając hodowle, handel i produkcję nastawiono się na wymianę.
Dane gminy, wspólnoty zarządzane były za pomocą dyskusji, for oraz demokracji bezpośredniej, gdzie regularnie odbywały się debaty dotyczące danej społeczności.
[edytuj] Chronologia
[edytuj] Rok 1936
[edytuj] Lipiec
17/18 - Wybucha faszystowska rebelia. wywołana przez hiszpańską generalicję. Hasłem do rozpoczęcia buntu było nadawane przez rozgłośnię radiową w Ceucie hasło "Niebo nad Hiszpanią jest bezchmurne .
18 - Bunt obejmuje swym zasięgiem Półwysep Iberyjski. Pierwsze oddziały wojsk marokańskich i Legii Cudzoziemskiej lądują w Algeciras. Wybuch rebelii w garnizonach prawie całej Hiszpanii. Około 80 ó oficerów przyłącza się do buntu. - Proklamowanie przez związki zawodowe strajku powszechnego pod hasłem walki przeciwko rebeliantom. - Robotnicy zbroją się wbrew stanowisku rządu i tworzą Milicje Ludowe. CNT odegrała kierowniczą rolę podczas walk ulicznych w Barcelonie i w późniejszym zduszeniu rebelii w całej Katalonii. we wschodniej Aragonii oraz w innych rejonach. Dziesiątki tysięcy członków CNT wstąpiło do milicji. W walkach odznaczyli się przywódcy CNT i FAI: Buenaventura Durruti, F. Ascaso, Garcia Oliver i inni. Organizacje anarcho-syndykalistyczne obejmowały kierownictwo nad fabrykami i utrzymywały w nich produkcję i porządek.
19 - Radiowe przemówienie Pasionarii, w którym rzuca ona słynne hasło: "No pasaran! Mejor morir de pie gue vivir en rodillas!" - Nie przejdą! Lepiej umrzeć stojąc, niż żyć na klęczkach!
20 - Walki na ulicach Barcelony po zdobyciu koszar "Atarazanas" zakończone całkowitym zwycięstwem uzbrojonego ludu. Śmierć w toku walk anarchistycznego przywódcy Ascaso. Podczas walk w mieście zginęło 500 osób, rannych około 3000.
21 - Pierwszy pociąg z transportem ochotników republikańskich wyrusza z Barcelony na front aragoński.
23 - Utworzenie w Barcelonie Centralnego Komitetu Milicji Antyfaszystowskich Katalonii. W skład Komitetu weszli: z ramienia CNT - Buenaventura Durruti, Garcia Oliver, Jose Aseusi; FAI - Aurelio Fernandez i Santilian. Komitet powołał kilka komisji, złożonych z robotników, które w praktyce odgrywały rolę ministerstw.
25 - W Madrycie i Katalonii związki zawodowe i partie rewolucyjne przejmują w swe ręce drukarnie i lokale dzienników reakcyjnych.
27 - Dekret rządu katalońskiego o likwidacji szkół religijnych i przystąpieniu do organizowania szkół świeckich (tzw. Escuela Nueva Unificada).
28 - Dekret rządu republikańskiego, polecający burmistrzom zajęcie w ciągu pięciu dni wszystkich budynków szkół prowadzonych przez kler. ,zarządzenie konfiskaty religijnych podręczników szkolnych.
30 - Odezwa FAl piętnująca wypadki grabieży i mordów i grożące rozstrzelaniem każdemu, kto zostanie schwytany na przestępstwie.
31 - Oświadczenie radiowe CNT Katalonii potępiające rabunki i samowolne rewizje domowe. CNT i FAI organizują służbę patrolową celem położenia kresu aktom samowoli.
[edytuj] Sierpień
2 - Powstaje pierwszy rząd Frontu Ludowego w Katalonii - CNT i POUM wystąpiły przeciwko nowemu rządowi. Uchwalenie rezolucji przez plenum barcelońskiej organizacji FAI przeciwko "militaryzacji milicji", czyli tworzeniu regularnej armii.
6 - Wystąpienie anarchistycznego dziennika "Solidaridad Obrera" przeciwko tworzeniu regularnej armii w Hiszpanii.
7 - Rząd USA zarządza "moralne embargo" na wywóz broni do Hiszpanii.
8 - Do Barcelony przybywa pierwsza grupa francuskich ochotników antyfaszystów.
13 - Powołanie w Katalonii Komitetu Łączności obejmującego CNT, FAI, UGT (Katalonii) i PSUC celem pogłębienia jedności zrodzonej we wspólnych walkach 19 i 20 lipca. - Zacięte walki uliczne w Badajozie.
17 - W Badajozie frankiści znęcają się nad ludnością cywilną dokonując rabunków i masowych mordów.
19 - Wiec solidarności z walczącą Hiszpanią w St. Cloud pod Paryżem z udziałem ok. 400 000 osób. Główne hasłu wiecu: "Samoloty dla Hiszpanii". - Liczba ofiar aresztowań i egzekucji w Bandojozie przekracza 1500 osób
27 - Niemieckie samoloty bombardują po raz pierwszy Madryt.
28 - Porozumienie między 28 państwami w sprawie nieinterwencji w Hiszpanii wchodzi w życie.
[edytuj] Wrzesień
3 - Wystąpienie anarchistów przeciwko rządow Frontu Ludowemu. Na łamach "Boletin de Información CNT FAI" nr 4l Ą opublikowali artykuł, w którym stwierdzili, że do prowadzenia walki antyfaszystowskiej nie jest potrzebny rząd Front Ludowego Artykuł postulował koordynację sił, reorganizację zaopatrzenia i szeroką kolektywizację przedsiębiorstw, które realizowano dotychczas bez rządu, bez centralizacji i militaryzacji.
5 - 150 000 paryskich robotników demonstruje na ulicach miasta żądając otwarcia granicy francuskiej dla dostaw do Hiszpanii pod hasłem: "Precz z blokadą republikańskiej Hiszpanii!" - Strajk protestacyjny 300 000 paryskich robotników przeciwko stosowaniu polityki blokady wobec Republiki Hiszpańskiej. - Pierwszy kongres regionalny chłopów katalońskich zwołany przez anarchistów. Kongres uchwala, że w toku kolektywizacji nie należy naruszać drobnej własności chłopskiej.
14 - Przemówienie Pirusa XI w Castelgandolfo do 600 uciekinierów hiszpańskich - biskupów, zakonników i członków stowarzyszeń katolickich, w którym udziela błogosławieństwa faszystowskim rebeliantom.
16 - Dekret rządu portugalskiego o utworzeniu Legionu Portugalskiego ochotniczej organizacji o strukturze wojskowej z zadaniem zwalczania doktryn rewolucyjnych, zwłaszcza anarchizmu.
26 - Plenum Katalońskiego Komitetu CNT wysuwa żądanie całkowitej kolektywizacji przemysłu.
27 - Nowy rząd w Katalonii. W składzie rządu m. in. Przedstawiciele CNT. Gospodarka - Juan P. Fabregas (CNT), aprowizacja Juan J, Doryienech (CNT), zdrowie i opieka społeczna - Antonio Garcia Birlan (CNT).
28 - Ostatni osrodek oporu republikańskiego w Toledo - szpital broniony przez wojska rebelianckie. Wymordowanie lekarzy, pielęgniarek i około 400 rannych.
[edytuj] Październik
10 - Dekret rządu hiszpańskiego o utworzeniu regularnej Armii Ludowej (Ejercito Popular) i militaryzacji Milicji Ludowych, tj. wcieleniu milicji do regularnej armii.
27 - Powstanie w Madrycie Komitetu Łączności obejmującego wszystkie partie i organizacje robotnicze, w tym również CNT i FAI.
29 - Bombardowanie Madrytu przez lotnictwo faszystowskie. Ponad 100 zabitych i kilkuset rannych.
30 - Bombardowanie przez samoloty niemieckie m. Getafe. Liczni zabici, w tym około 60 dzieci.
[edytuj] Listopad
1 - Uchwała kongresu katalońskiej młodzieży anarchistycznej ("Juventudes Libertarias de Cataluna") w sprawie przyłączenia do Iberyjskiej Federacji Młodzieży Anarchistycznej ("Federación Iberica de Juventudes Libertarias"), z zastrzeżeniem sobie prawa do autonomii.
4 - Utworzenie nowego rządu Largo Caballero w Madrycie z udziałem czterech przedstawicieli anarcho-syndykalistycznych. Minister sprawiedliwości - Juan Garcia Oliver, minister przemysłu Juan Peiró, minister handlu - Juan Lopez, minister zdrowia - Federica Montseny.
6 - Przeniesienie siedziby rządu hiszpańskiego z Madrytu do Walencji. - Pierwsze pociski artyleryjskie spadają na Madryt. Tzw. Piąta kolumna wzmaga swoją działalność próbując sterroryzować zza węgła mieszkańców stolicy. Piąta kolumna to faszyści ukryci w Madrycie tak przez rebelianckiego gen. Molę jako uzupełnienie czterech faszystowskich kolumn nacierających na Madryt. Kobiety budują barykady. Ludność Madrytu samorzutnie likwiduje działalność V Kolumny. Całe miasto przygotowuje się do obrony.
9 - Lotnictwo rebelianckie bombarduje Madryt pierwsza walka powietrzna nad stolicą - Zarządzenie Komitetu Obrony Madrytu (zdominowanego przez 11 komunistów) wzywające ludność cywilną do złożenia wszelkiej palnej władzom policyjnym. Osoby, które nie zastosowałyby się do polecenia, traktowane będą na równi z rebeliantami.
11 - Przybycie do Madrytu kolumny 3000 anarchistów katalońskich pod dowództwem Buenaventury Durrutiego
18 - Oficjalne uznanie reżimu przez rządy Włoch i Niemiec
21- Śmierć z rąk skrytobójcy Bonaventury Durrutiego jednego z anarchistycznych przywódców zwolennika jednolitego frontu klasy robotniczej. Zginął on w Parku Zachodnim od strzału który padł z okna
27 - Lotnictwo rebelianckie bombarduje Madryt. W wyniku dotychczasowych bombardowań stolicy liczba zabitych wynosiła ponad 2500 osób, rannych - ponad 3000.
30 - Organ POUM "La Batalla" publikuje postulaty KC POUM zlikwidowania parlamentów zarówno w Madrycie, jak i w Barcelonie. POUM określa parlamentaryzm jako przeżytek. Grudzień 19 - Podpisanie porozumienia pomiędzy CNT a Rabassaires, na mocy którego kolektywizacja może być przeprowadzana tylko na zasadach dobrowolnych, bez przymusu; przydział ziemi dla każdej rodziny chłopskiej; plony własnością tych, którzy je wytworzyli.
26- Menant Jose Miaja republikański generał wydaje w Madrycie rozkaz o rozwiązaniu wszystkich uzbrojonych oddziałów , nie wchodzących w skład regularnej armii
13 - Organ CNT "Solidaridad Obrera" publikuje program wojenny anarchistów. Program postuluje konieczność uzbrojenia półmilionowej armii, zakupu broni, zwłaszcza okrętów wojennych i skoncentrowania głównej uwagi na froncie południowym.
15 - Jednomyślne przyjęcie przez parlament francuski projektu ustawy o zakazie werbunku ochotników do Hiszpanii oraz ich tranzytu przez Francję.
[edytuj] 1937
[edytuj] Luty
7 - Zamknięcie radiostacji POUM przez Juntę Obrony Madrytu.
8 - Zamknięcie gazety POUM "Eł Combatiente Rojo" przez Komitet Bezpieczeństwa Publicznego w Madrycie.
11 - Oświadczenie KC KPH w związku z upadkiem Malagi. Żądanie przekształcenia milicji w regularną armię na całym obszarze Republiki oraz usunięcia niepewnych elementów z armii i obsadzenia wszystkich stanowisk dowódczych przez ludzi wypróbowanych.
13 - Komitet Obrony Madrytu wydaje zakaz nadawania wszelkich audycji radiowych z wyjątkiem programów artystycznych i audycji związków zawodowych.
14 - Wspólna odezwa KPH i JSU wzywająca do wprowadzenia na obszarze Republiki powszechnej służby wojskowej. - Ukonstytuowanie się w Barcelonie "Frontu Rewolucyjnej Młodzieży". W skład "Frontu" weszła młodzież anarchistyczna i pumowska z Katalonii .
[edytuj] Marzec
4 - Dekret o rozwiązaniu Patroli Kontrolnych w Barcelonie. Wystąpienie anarchistów przeciw dekretowi.
5-8 - Obrady Plenum KC KPH w Walencji. Referat o charakterze wojny; oraz o zadaniach sił zbrojnych, przemysłu i. Plenum domagało się likwidacji wrogów ludu. trockistów i "niekontrolowanych" w szeregach anarchistycznych.
27 - Rozkaz o włączeniu oddziałów milicji na froncie aragońskim do regularnej Armii Ludowej,
28 - Partie wchodzące w skład Frontu Ludowego wypowiadają się prze ciw zamiarowi L. Caballero utworzenia rządu złożonego wyłącznie z przedstawicieli UGT - CNT.
[edytuj] Kwiecień
26 - Legion Condor burzy doszczętnie baskijskie miasto Guernikę. - Dalszy wzrost wpływów KPH w Hiszpańskiej Armii Ludowej. Maj
[edytuj] Maj
3 - Walki uliczne w Barcelonie i innych miejscowościach katalońskich aragońskich między anarchistami i POUM-owcami z jednej a komunistycznymi siłami bezpieczeństwa i organizacjami Frontu Ludowego . drugiej strony. Fabryki przerywają pracę.
4 - Walki w Barcelonie. Przemówienia radiowe Federiki Montseny Garcii Ołivera, nawołujące do przerwania walki.
5 - W Barcelonie w dalszym ciągu trwają zacięte walki uliczne. Rząd podaje tekst porozumienia między CNT a rządem katalońskim, przewidującego przerwanie ognia.
6 - Spokój w Barcelonie. Odezwa CNT i FAI wzywająca członków teych organizacji do podporządkowania się zarządzeniom władz. Straty poniesione w walkach ulicznych ok.500 zabitych i 1000 rannych
11 - Dziennik zwolenników premiera L. Caballero "Adelante" występuje przeciwko KPH i jej żądaniom rozbrojenia nie kontrolowanych przez nią zbrojnych milicji.
14 - Rząd Caballero podaje się do dymisji.
17 - Prezydent Republiki Azana powierza misję utworzenia nowego rządu dr Juanowi Negrinowi.
18 - Powstaje nowy rząd pod przewodnictwem dr J. Negrina.
21- Manifest FAI przeciwko rządowi Negrina. Scharakteryzowanie sformowania tego rządu jako "manewru partii politycznych i drobnomieszczaństwa". W manifeście zaatakowano ostro KPH.
22 - Odezwa komitetu krajowego CNT, atakująca rząd Negrina i określająca go jako "kontrrewolucyjny, który nie można liczyć na zaufanie nas pracujących, gdyż powstał wbrew CNT i UGT".
25 - Minister sprawiedliwości Irujo usuwa przedstawicieli FAI z Trybunałów Ludowych.
28 - Ataki bombowców włoskich na Walencję. W wyniku bombardowania ginie 100 osób cywilnych.
29 - CNT postanawia nie współpracować z rządem Negrina, rozwija szeroko zakrojoną akcje propagandową przeciwko rządowi.
[edytuj] Czerwiec
2 - Śmierć w katastrofie lotniczej dowódcy północnego zgrupowania wojsk frankistowskich gen. Emilio Moli.
12 - Utworzenie na krajowym zjeździe CN`h w WolcĄI n ji m mI ~ 111~tv! ~I IĄ~i "Krajowej Federacji Chłopskiej".
16 - Aresztowanie w Barcelonie wszystkich członków Komitetu Wykonawczego POUM, wśród nich przywódcy tej partii. Zostali onizamordowani przez ludzi węgierskiego komunisty Erno Gero przyszłego przywódcy komunistycznych Węgier.
18 - Wiec solidarności z Hiszpanią w Paryżu, zorganizowany przez francuskich anarchistów. Na wiecu przemawiają przedstawiciele hiszpańskich anarchistów: Pavón, Antona, Oliver i Montseny. - Komuniści aresztują 50 działaczy POUM w Barcelonie.
28 - Komitet krajowy CNT wysuwa wobec rządu dezyderaty: stworzenia nowego rządu z proporcjonalnym udziałem przedstawicieli wszystkich ugrupowań antyfaszystowskich, zniesienia cenzury prasowej w sprawach politycznych, odwołania dekretu o trybunałach specjalnych oraz zwolnienia aresztowanych anarchistów.
Na terenach okupowanych przez nacjonalistów szaleje terror wobec ludności cywilnej. O masowych mordach dokonywanych przez faszystów dane z kilku miast i prowincji. Do września 1937 roku w samej Sewilli zamordowano 30 000 osób, a w prowincji sewilskiej - 60 000 osób, w Saragossie - 25 000 osób, w prowincji Badajoz 20 000, w prowincji Malaga - 18 000, Zamorra - 6000, w prowincji Toledo - 6000.
