Siergiej Krawczyński
Z Anarchopedia
Krawczyński Siergiej Michajłowicz (Stiepniak) – rewolucjonista rosyjski. Urodził się 1 lipca 1851 r. w guberni połtawskiej w rodzinie lekarza wojskowego. Po ukończeniu gimnazjum w Orle wstąpił do Aleksandrowskiej Szkoły Wojskowej, a następnie kontynuował studia w Akademii Artyleryjskiej, gdzie zetknął się z ruchem rewolucyjnym. Tam także zapoznał się z programem Bakunina opublikowanym w "Narodnym Diele", który zadecydował o jego późniejszych poglądach społeczno-filozoficznych.Wspólnie z innym absolwentem Akademii, Leonidem Szyszką, rozpowszechniał ten program wśród słuchaczy. Opuścił Akademię w 1870 r. jako oficer i rozpoczął naukę w Instytucie Leśnym w Petersburgu. Rozpoczął współpracę z Kółkiem czajkowców, którego członkiem został na wiosnę 1872 r. Prowadził propagandę wśród tkaczy petersburskich i dla nich napisał swe pierwsze broszury rewolucyjne. W 1873 r. wraz z innymi narodnikami rozpoczął "wędrówkę w lud" na terenie guberni twerskiej i penzeńskiej. Śledzony przez policję, zmieniał często miejsce pobytu. Ukrywał się w Kazaniu i w Moskwie pod zmienionym nazwiskiem. W okresie wielkich aresztowań w 1874 r. udało mu się wyjechać za granicę.
Był uczestnikiem powstania w Hercegowinie, a następnie brał udział w próbie dokonania anarchistycznego przewrotu w Benewencie, za co został skazany przez sąd włoski na karę śmierci. Uniknął jej (po 9-miesięcznym pobycie w więzieniu) w związku z amnestią dla przestępców politycznych z okazji wstąpienia na tron króla Humberta (zabitego zresztą później przez anarchistę).
Wydalony z Włoch, zamieszkał w Genewie, gdzie koncentrowała się rosyjska emigracja rewolucyjna. Wszedł tam w skład redakcji czosopisma Obszczina, zorganizowanego w 1878 r. pod wpływem procesów rewolucjonistów w Rosji (Proces 50 i Proces 193). Nowe pismo powstało w chwili, kiedy w Petersburgu działał już nowy ośrodek rewolucyjny — zalążek przyszłej "Ziemi i Woli", z którym Krawczyński był w kontakcie. W pierwszym numerze Obszcziny zamieścił on artykuł o roli Międzynarodówki anarchistycznej we Włoszech, a następnie wypowiedział się, w ramach toczącej się dyskusji, przeciwko współdziałaniu rewolucjonistów w Rosji z opozycją liberalną.
W tym samym roku powrócił do Petersburga, powołany tam przez kierowniczy trzon rewolucjonistów na organizatora i redaktora organu rewolucyjnego "Ziemia i Wola". W pierwszym numerze nowego pisma zamieścił Krawczyński artykuł programowy, w którym stwierdzał, że organizacja rewolucyjna w Rosji nazwana również Ziemia i Wola (w nawiązaniu do tradycji z lat 60-ych) jest "partią socjalno-rewolucyjną". Nie negując dotychczasowych form działania, podkreślał jednak, że żadna partia rewolucyjna nie może obejść się "bez walki czynnej". Poparł niektóre tezy Tkaczowa, zwłaszcza o konieczności natychmiastowego wywołania rewolucji, póki stosunki kapitalistyczne nie przeniknęły do tradycyjnych form życia ludu. Terror indywidualny był w jego mniemaniu koniecznym środkiem wymuszenia na caracie poszanowania "świętych ludzkich praw". Deklarował jednak zaniechanie terroru z chwilą, kiedy "wolność otrzyma rękojmię przeciwko samowoli". W podobnym duchu wypowiedział się w broszurze Śmierć za śmierć, opublikowanej w związku z dokonanym przez niego zamachem w dniu 4 sierpnia 1878 r. na szefa żandarmów Mieziencewa. Zamach miał być odwetem za wykonanie wyroku na rewolucjoniście Iwanie Kowalskim. Po ukazaniu się pierwszego numeru "Ziemli i Woli" musiał, ze względów bezpieczeństwa, opuścić kraj, by więcej do niego nie powrócić.
W drodze do Szwajcarii zatrzymał się na krótko w Warszawie, gdzie zapoznał się bliżej z polskim ruchem robotniczym. Przebywał w Szwajcarii pod nazwiskiem Charles Aubert, a następnie zamieszkał we Włoszech. Po osiedleniu się w Londynie został w 1882 r. jednym z redaktorów Wiestnika Narodnoj Woli. W latach 1887—1891 był członkiem grupy Samouprawlenije i współtwórcą Obszczestwa druziej russkoj swobody, naczelnym redaktorem czasopisma Free Russia.
Zdobył sobie światowy rozgłos publikacjami o rosyjskim ruchu rewolucyjnym, zwłaszcza książką Podziemna Rosja (wydanie polskie "Czytelnik", Warszawa 1960 r.) wydaną pod pseudonimem S. Stiepniak.
Zginął tragicznie w wypadku drogowym 23 grudnia 1895 r. na ulicach Londynu.


